W ten sposób..

Danie dnia

"W ten sposób nie tylko zablokowane byłyby jej najważniejsze szlaki imperial­ne, lecz i sama Rosja znalazłaby się w zależności od Anglii jako faktycz­nej właścicielki cieśnin. Rząd angielski miał na uwadze również inny jeszcze rozwój sytuacji. W związku z planowaną w Londynie agresją przeciw Afganistanowi z Ro­sją mogło dojść do konfliktu w Azji Środkowej. Jednakże dla Anglii by­ło o wiele wygodniej wszcząć walkę z Rosją nie w Azji Środkowej, gdzie Anglia stała sama wobec swej konkurentki,.lecz na Bliskim Wscho­dzie, gdzie można było toczyć walkę cudzymi rękami — z pomocą Austro-Węgier i Turcji. Przez odmowę przyjęcia memorandum berliń­skiego Disraeli zdobył dominujący wpływ w stolicy tureckiej, zrobił no­wy krok na drodze do przekształcenia Turcji w narzędzie polityki angiel­skiej, rozstroił „koncert europejski" w Konstantynopolu, jeszcze bardziej osłabił „przymierze trzech cesarzy" i zachęcił Turcję do oporu wobec ich żądań. Trzeba też pamiętać, że polepszenie losu Słowian bałkańskich wy­dawało się Disraelemu niepożądane również ze względów polityki we­wnętrznej; w tym wypadku — mówił on — „autonomia Irlandii stałaby się mniej absurdalna" .Tymczasem na Bałkanach nastąpiły nowe wydarzenia. Prawie jedno­cześnie z ogłoszeniem memorandum berlińskiego Turcy stłumili powsta­nie w Bułgarii. Pacyfikacji towarzyszyły dzikie okrucieństwa. W san­dżaku Plowdiw w ciągu kilku dni czerkiesi i baszybuzuki (nieregularna kawaleria turecka) wyrżnęli około 15 tys. ludzi. Poddawali oni swe ofia­ry okrutnym torturom i znęcali się nad nimi. Już po złamaniu oporu przywódca młodoturków, „liberał" Midhat-pasza, i jego wspólnicy wciąż jeszcze wieszali i wtrącali do więzienia niewinnych ludzi . Ogółem zo­stało zabilych w Bułgarii nie mniej niż 30 tys. osób. Nikczemna rozpra­wa z Bułgarami wpływała na wzrost sympatii dla Słowian w całej Euro­pie. "

Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972