"W ten sposób nie tylko zablokowane byłyby jej najważniejsze szlaki imperialne, lecz i sama Rosja znalazłaby się w zależności od Anglii jako faktycznej właścicielki cieśnin. Rząd angielski miał na uwadze również inny jeszcze rozwój sytuacji. W związku z planowaną w Londynie agresją przeciw Afganistanowi z Rosją mogło dojść do konfliktu w Azji Środkowej. Jednakże dla Anglii było o wiele wygodniej wszcząć walkę z Rosją nie w Azji Środkowej, gdzie Anglia stała sama wobec swej konkurentki,.lecz na Bliskim Wschodzie, gdzie można było toczyć walkę cudzymi rękami — z pomocą Austro-Węgier i Turcji. Przez odmowę przyjęcia memorandum berlińskiego Disraeli zdobył dominujący wpływ w stolicy tureckiej, zrobił nowy krok na drodze do przekształcenia Turcji w narzędzie polityki angielskiej, rozstroił „koncert europejski" w Konstantynopolu, jeszcze bardziej osłabił „przymierze trzech cesarzy" i zachęcił Turcję do oporu wobec ich żądań. Trzeba też pamiętać, że polepszenie losu Słowian bałkańskich wydawało się Disraelemu niepożądane również ze względów polityki wewnętrznej; w tym wypadku — mówił on — „autonomia Irlandii stałaby się mniej absurdalna" .Tymczasem na Bałkanach nastąpiły nowe wydarzenia. Prawie jednocześnie z ogłoszeniem memorandum berlińskiego Turcy stłumili powstanie w Bułgarii. Pacyfikacji towarzyszyły dzikie okrucieństwa. W sandżaku Plowdiw w ciągu kilku dni czerkiesi i baszybuzuki (nieregularna kawaleria turecka) wyrżnęli około 15 tys. ludzi. Poddawali oni swe ofiary okrutnym torturom i znęcali się nad nimi. Już po złamaniu oporu przywódca młodoturków, „liberał" Midhat-pasza, i jego wspólnicy wciąż jeszcze wieszali i wtrącali do więzienia niewinnych ludzi . Ogółem zostało zabilych w Bułgarii nie mniej niż 30 tys. osób. Nikczemna rozprawa z Bułgarami wpływała na wzrost sympatii dla Słowian w całej Europie. "
Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972
